İhbar Tazminatı Nedir?
İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde taraflardan birinin, kanunda belirlenen bildirim sürelerine uymadan sözleşmeyi feshetmesi durumunda ödenmesi gereken tazminattır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi ile düzenlenmiştir. İhbar tazminatı hem işveren hem de işçi tarafından ödenebilir. İşveren, bildirim süresine uymadan işçiyi çıkarırsa ihbar tazminatı öder. İşçi de bildirim süresine uymadan istifa ederse işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlüdür. Ancak haklı nedenle yapılan fesihlerde ihbar tazminatı söz konusu olmaz.
İhbar Süreleri Ne Kadardır?
İş Kanunu'na göre ihbar süreleri çalışma süresine göre belirlenir: 0-6 ay arası çalışma: 2 hafta (14 gün) ihbar süresi 6 ay - 1.5 yıl arası çalışma: 4 hafta (28 gün) ihbar süresi 1.5 yıl - 3 yıl arası çalışma: 6 hafta (42 gün) ihbar süresi 3 yıldan fazla çalışma: 8 hafta (56 gün) ihbar süresi Bu süreler kanuni minimum sürelerdir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile artırılabilir ancak azaltılamaz. İhbar süresi boyunca iş ilişkisi devam eder; işçi çalışmaya, işveren maaş ödemeye devam eder.
İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İhbar tazminatı hesaplamasında formül şöyledir: İhbar Tazminatı = Günlük Brüt Ücret × İhbar Süresi (Gün) Günlük brüt ücret hesaplanırken giydirilmiş brüt maaş kullanılır. Giydirilmiş brüt maaş = Çıplak maaş + yemek + yol + düzenli prim/ikramiye gibi ek ödemeler. Günlük Ücret = Giydirilmiş Aylık Brüt Maaş / 30 Örnek: 3 yıl 6 ay çalışmış, giydirilmiş brüt maaşı 35.000 ₺ olan bir çalışan için: - İhbar süresi: 8 hafta = 56 gün (3 yıldan fazla çalışma) - Günlük ücret: 35.000 / 30 = 1.166,67 ₺ - İhbar tazminatı: 1.166,67 × 56 = 65.333,33 ₺ (brüt)
İhbar Tazminatında Vergi ve Kesintiler
İhbar tazminatı, kıdem tazminatından farklı olarak vergi istisnasından yararlanamaz: Gelir Vergisi: İhbar tazminatı tutarı gelir vergisine tabidir. Kümülatif vergi matrahına eklenerek ilgili dilim üzerinden vergilendirilir. Damga Vergisi: %0.759 oranında damga vergisi kesilir. SGK Primi: İhbar tazminatından SGK primi kesilmez. Örnek: 65.333 ₺ brüt ihbar tazminatı için (kümülatif matrah %27 diliminde): - Gelir vergisi: 65.333 × 0.27 = 17.640 ₺ - Damga vergisi: 65.333 × 0.00759 = 496 ₺ - Net ihbar tazminatı: 65.333 - 17.640 - 496 = 47.197 ₺ Bu nedenle ihbar tazminatının net tutarı brütün önemli ölçüde altında kalır.
İhbar Süresi İçinde İş Arama İzni
İhbar süresi içinde işten çıkarılan işçiye yeni iş araması için izin verilmesi yasal bir zorunluluktur: İş Kanunu Madde 27: İhbar süresi boyunca işveren, işçiye günde en az 2 saat iş arama izni vermek zorundadır. Bu izin saatleri birleştirilebilir: İşçi isterse iş arama izinlerini toplu olarak kullanabilir. Örneğin 8 haftalık ihbar süresinde 40 iş günü × 2 saat = 80 saat = 10 iş günü toplu izin. İş arama izni ücretlidir: Bu süre için maaştan kesinti yapılamaz. İhlal durumu: İşveren iş arama izni vermezse, o saatlere ilişkin ücreti %100 zamlı olarak öder.