Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, en az 1 yıl çalışmış olan işçinin iş sözleşmesinin belirli koşullarla sona ermesi durumunda işverenin ödemekle yükümlü olduğu tazminattır. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi ile düzenlenmiştir ve Türk çalışma hukukunun en temel haklarından biridir. Kıdem tazminatı, çalışanın işyerine olan sadakatinin ve emeğinin karşılığı olarak değerlendirilir. Her geçen tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında hesaplanır. Kıdem tazminatı hakkı, çalışanın kendi isteğiyle istifa etmesi durumunda genellikle doğmaz; ancak bazı haklı fesih nedenlerinde istifa eden çalışan da tazminata hak kazanır.
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Kıdem tazminatı hesaplamasında temel formül şöyledir: Kıdem Tazminatı = Çalışma Süresi (Yıl) × Son Brüt Maaş (Giydirilmiş) Giydirilmiş brüt maaş, çıplak maaşın yanı sıra düzenli olarak ödenen tüm ek ödemeleri kapsar: yemek yardımı, yol yardımı, ikramiye, prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, çocuk yardımı, kira yardımı gibi. Örnek Hesaplama: 5 yıl 8 ay çalışan birisi, son giydirilmiş brüt maaşı 35.000 ₺ ise: - 5 tam yıl = 5 × 35.000 = 175.000 ₺ - 8 ay = (8/12) × 35.000 = 23.333 ₺ - Toplam brüt kıdem tazminatı = 198.333 ₺ Ancak kıdem tazminatı tavanı kontrolü yapılmalıdır.
Kıdem Tazminatı Tavanı (2025)
Kıdem tazminatında yıllık tavan uygulaması vardır. Her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenen tavan, bir yıllık kıdem için ödenecek maksimum tutarı belirler. 2025 yılı ilk yarısı kıdem tazminatı tavanı: 44.764,60 ₺ (bir yıllık kıdem için) Bu tavan, en yüksek devlet memuru maaşı (Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı) baz alınarak belirlenir. Çalışanın giydirilmiş brüt maaşı bu tavanı aşıyorsa, hesaplamada tavan tutar esas alınır. Örneğin giydirilmiş brüt maaşı 50.000 ₺ olan bir çalışanın 1 yıllık kıdem tazminatı 50.000 ₺ değil, 44.764,60 ₺ olarak hesaplanır.
Kıdem Tazminatı Hak Etme Koşulları
Kıdem tazminatına hak kazanmak için aşağıdaki koşulların sağlanması gerekir: Hak Kazanılan Durumlar: İşveren tarafından haklı neden (ahlak ve iyiniyet dışı) olmaksızın fesih, işçi tarafından haklı nedenle fesih (maaş ödenmemesi, mobbing, sağlık sorunları), askerlik hizmeti, emeklilik (yaş veya prim gün sayısı tamamlama), kadın çalışanın evlilik nedeniyle 1 yıl içinde istifası, ölüm. Hak Kazanılamayan Durumlar: İşçinin kendi isteğiyle istifası (haklı neden olmadan), işveren tarafından ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle fesih (İş Kanunu md. 25/II), deneme süresi içinde fesih, belirli süreli iş sözleşmesinin süre sonunda sona ermesi. Minimum çalışma süresi: En az 1 yıl (365 gün) aynı işverene bağlı çalışmış olma şartı vardır.
Kıdem Tazminatında Vergi ve Kesintiler
Kıdem tazminatı ödemelerinde vergi ve kesinti uygulaması şöyledir: Gelir Vergisi: Kıdem tazminatı tavanını aşmayan tutar gelir vergisinden istisnadır. Tavanı aşan kısım ise gelir vergisine tabidir. Damga Vergisi: Kıdem tazminatı toplamı üzerinden %0.759 oranında damga vergisi kesilir. Bu tek kesinti kalemdir. SGK Primi: Kıdem tazminatından SGK primi kesilmez. Örnek: 200.000 ₺ brüt kıdem tazminatı alan bir çalışanın net tazminatı: 200.000 - (200.000 × 0.00759) = 200.000 - 1.518 = 198.482 ₺'dir. Kıdem tazminatı ödemesi fesih tarihinden itibaren en geç 1 ay içinde yapılmalıdır. Gecikme halinde en yüksek banka mevduat faizi oranında gecikme faizi uygulanır.