İçten Yanmalı Motor Nedir?
İçten yanmalı motor, yakıtın motorun içinde, silindir adı verilen bölümlerde yakılmasıyla ortaya çıkan ısı enerjisini hareket enerjisine dönüştüren makinedir. Silindir içinde yanan yakıtın oluşturduğu basınç pistonu aşağı iter; pistonun bu doğrusal hareketi biyel kolu aracılığıyla krank miline iletilir ve dönme hareketine çevrilir. Krank milinden alınan bu dönme hareketi, aktarma organları yardımıyla tekerleklere ulaştırılarak aracın hareket etmesi sağlanır.
Dört Zamanlı Çevrim
- •Günümüz araçlarında en yaygın kullanılan motor, dört zamanlı motordur. Dört zamanlı motorda bir iş çevrimi şu sırayla tamamlanır:
- •Emme zamanı: Emme supabı açılır, piston aşağı iner ve silindire yakıt-hava karışımı (dizelde yalnızca hava) dolar.
- •Sıkıştırma zamanı: Supaplar kapanır, piston yukarı çıkar ve silindirdeki karışımı sıkıştırır.
- •Ateşleme (iş) zamanı: Sıkışan karışım ateşlenir, oluşan basınç pistonu aşağı iter ve gücü buradan alırız.
- •Egzoz zamanı: Egzoz supabı açılır, piston yukarı çıkarak yanmış gazları dışarı atar.
Güç Hangi Zamandan Elde Edilir?
Dört zamanlı bir motorda gücün elde edildiği tek zaman ateşleme (iş) zamanıdır. Diğer üç zaman (emme, sıkıştırma, egzoz) bu iş zamanından alınan enerjiyle ve volanda depolanan dönme enerjisiyle gerçekleştirilir. Bu nedenle ateşleme zamanı, motorun çalışmasını sağlayan asıl güç üreten aşamadır.
Motor Yağının Görevleri
- •Motor yağı, motorun sağlıklı ve uzun ömürlü çalışması için temel öneme sahiptir. Başlıca görevleri şunlardır:
- •Yağlama: Birbirine sürtünerek çalışan hareketli parçalar arasında ince bir film tabakası oluşturarak sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır.
- •Temizleme: Yanma sonucu oluşan kurum ve metal artıklarını toplayarak parçaları temiz tutar.
- •Soğutma: Sürtünen parçalardan ısıyı alarak motorun aşırı ısınmasını engellemeye yardımcı olur.
- •Sızdırmazlık: Piston ile silindir arasındaki boşluğu doldurarak yanma odasının sızdırmazlığını sağlar.
💡 Sınav İpucu: Zamanların Sırası
Sınavda dört zamanın sırası sıkça sorulur. Sırayı 'Emme - Sıkıştırma - Ateşleme - Egzoz' olarak ezberleyin. Ayrıca 'gücün elde edildiği zaman hangisidir?' sorusunun cevabı her zaman ateşleme (iş) zamanıdır. Motor yağının görevleri sorulduğunda 'yakıt yakmak' veya 'fren yapmak' gibi seçenekler yanlıştır; doğru görevler yağlamak, temizlemek, soğutmak ve sızdırmazlık sağlamaktır.