İlk Yardımın Tanımı ve Amacı
İlk yardım, herhangi bir kaza ya da yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya kadar hayatın kurtarılması ya da durumun kötüleşmesini önlemek amacıyla olay yerinde, tıbbi araç gereç aranmaksızın mevcut araç ve gereçlerle yapılan ilaçsız uygulamalardır. Temel amacı; hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak, durumun kötüye gitmesini engellemek ve iyileşmeyi kolaylaştırmaktır.
Koru - Bildir - Kurtar
İlk yardımın temel uygulamaları üç aşamada özetlenir:
KORU: Olay yerinde önce kendinizin, sonra kazazedenin ve çevredekilerin güvenliğini sağlayın. İkinci bir kazanın olmasını önleyin.
BİLDİR: Hızla 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın. Kesin yer ve adres, kazazede sayısı ve durumları, kazanın türü hakkında bilgi verin. Sizden istenen bilgileri verene kadar telefonu kapatmayın.
KURTAR: Kazazedeye bilinçli ve uygun ilk yardım uygulamalarını yaparak yardım gelene kadar yaşamını sürdürmesini sağlayın.
İlk Yardımcının Özellikleri
İlk yardımcı, olay yerinde sakin ve kararlı olmalı, insan vücudu ile ilgili temel bilgilere sahip olmalıdır. Önce kendi can güvenliğini korumalı, eldiven gibi koruyucu malzeme kullanarak kan ve vücut sıvılarıyla doğrudan temastan kaçınmalıdır. Kazazedeyi gereksiz yere hareket ettirmemeli, onu sakinleştirip moral vermelidir. Kendi bilgi ve becerisinin sınırını aşan uygulamalardan kaçınmalıdır.
İlk Yardımda Yapılmaması Gerekenler
- •Bilinci kapalı kazazedeye ağızdan yiyecek veya içecek vermek
- •Kazazedeyi zorunlu olmadıkça yerinden oynatmak veya taşımak
- •Yaraya çıplak elle dokunmak
- •Kanı emmiş bezi yaradan çıkarmak (üzerine yeni bez eklenir)
- •Yetki ve bilgi dışında ilaç vermek
- •Saplanmış cisimleri çıkarmaya çalışmak
- •Panik yapmak ve telaşa kapılmak
💡 Sınav İpucu: Birden Fazla Yaralı Varsa
Sınavda 'önce kime müdahale edilir?' sorusu sık çıkar. Cevap: Bağıran, ağlayan yaralı değil; sessiz olan, bilinci kapalı ve hayati tehlikesi olan yaralı önce değerlendirilir. Çünkü bağırabilen kişinin solunum yolu açıktır. Öncelik; bilinç kapalı, solunumu/dolaşımı bozuk olan kazazededir.
Acil Telefon Numarası
Türkiye'de tüm acil durumlar için tek numara 112'dir. 112 ücretsizdir ve kontörsüz, şebekesiz telefonlardan da aranabilir. Arandığında sakin olunmalı, sorulan bilgiler eksiksiz verilmeli ve görevli izin vermeden telefon kapatılmamalıdır.